Gemeente van onze Heere Jezus Christus!
Wij beginnen met een bijzondere opmerking: De rechtvaardige leeft door zijn geloof! Deze boodschap rondom het jaar 1517 vond geloof en tegenstand. Wij zijn blij met deze boodschap, omdat het Woord ons samenbindt in het oefenen van het christelijk geloof, dus in het navolgen van Christus in onze dagen.
Het is bijna 500 jaar geleden, dat Maartin Luther de brief met 95 stellingen sloeg aan de slotkapel te Wittenberg. Een breuk met de kerk was het nog niet, die werd pas voltrokken op 10 dec. 1520, toen hij de pauselijke banbul openlijk verbrandde. Wij horen nog de verwijten aan het adres van Luther: wat doe je met die rechtvaardiging uit het geloof?
Zo zei men toen: hij brengt ons in zijn prediking misschien wel recht voor God… maar hij leert ons niet om echt in de wereld te staan…
Gemeente, wat denkt u, dat wij met dit Evangelie uit Rom. 1:16-17 welgevallig zijn voor de Heer binnen de kerkmuren, maar de mensen kwijtraken? Kritische mensen durven zoiets te zeggen of te schrijven, ik las in een boek over Luther en zijn leer: ”geschikt voor de hemel, maar ongeschikt voor de aarde!”
Wij willen graag, dat u voorgaat in een dienst op hervormingsdag, maar wij hopen, dat u niet al te veel over de zonde en de zondaren en de politiek spreekt…” De predikant antwoordde: „maar hoe kunnen wij dan om genade smeken, als wij niet erkennen, dat wij gezondigd hebben?” En voegde eraan toe: „wij kunnen nooit uitgaan van onze eigen vroomheid!!!”
Broeders en zusters, de Hervormers hebben nooit met de wapens uit hun eigen arsenaal gestreden, en op een of andere manier moesten zij zich eerst allemaal bekeren, en pas daarna konden zij ten volle praktische mensen worden, midden in de kerk van de Here Jezus Christus! Wie nooit op het bijbelse fundament stond of staat, die kan het werk van de hervormers vast niet volledig begrijpen.
De bedoeling van de Hervorming was: Gods volk tot Christus brengen door Woord en Sacrament, onder de leiding van de Heilige Geest. De ontmoeting met de Heilige gebeurde in geloof en door genade, dus niet door wereldse praktijken, door geweld en onbijbelse tradities. Het kenmerk van de reformatorische christenmensen in de XVI-eeuw was, dat ze strijd voerden tegen de macht van het geld, de aflaathandel en de kerkelijke hiërarchie, Hun enige troost was, dat ze niet meer van zichzelf of van andere mensen afhankelijk zijn, maar dat ze eigendom zijn van de Heere Jezus Christus!
II
Hervorming in de Bijbel, in het leven van Israël evenals de noodzakelijke veranderingen in de gemeenten van het Nieuwe Testament, heeft het volgende schema: De mens wordt aangesproken, ontvangt een levend geloof, wordt gerechtvaardigd en aan het werk gezet! En tot op de dag van vandaag is dat geldig. Wij worden aan het werk gezet in de gemeente van Christus en daarbuiten, met en vanuit de genadegaven, die aan ons geschonken zijn.
Maar hoe die hervorming precies in zijn werk gaat kan geen mens beschrijven, het is ook niet te voorspellen of te beïnvloeden. Het is alles Genade, Sola Gratia! In de Schriftlezing, Jesaja 55:7-8 schrijft de profeet over de wil van de Heere, aangaande de hervorming of verandering van de persoon:
„De goddeloze verlate zijn weg, en de ongerechtige man zijn gedachten, en hij bekere zich tot de Here; dan zal Hij zich over hem ontfermen – en tot onze God, want Hij vergeeft veelvuldig. — Want mijn gedachten zijn niet uw gedachten, en uw wegen zijn niet mijn wegen, luidt het Woord des Heren!”
Hoe een bijbelse persoon zijn eigen hervorming heeft meegemaakt is goed te volgen in de roeping van Matteüs of Paulus.
Jezus, die net een verlamde heeft genezen, zei alleen twee woorden: „Volg mij!” En de tollenaar gehoorzaamde, en stond op, en volgde Hem, en vanaf dat moment bleef hij niet meer in dienst van een corrupte en onderdrukkende staat. Iets dergelijks gebeurde ook met Luther, toen hij op de rijksvergadering in Worms in Duitsland tegen Keizer Karel de V-de zei: ”Men moet Gode meer gehoorzamen, dan de mensen!” (Handelingen 5:29)
Gemeente, Jezus neemt ons serieus als mens, als ambtenaar, als boer, als monnik, als predikant, als huisvrouw, als arts, als kunstenaar, als tollenaar, als zondaar, als Farizeeër, als Saul, wie vijand van het christendom was, en spreekt ons aan! Hij komt tot ons in LIEFDE en in ONTFERMING! — Hij is het, die ons verandert, en Hij brengt reformatie in ons leven. De eerste stap wordt altijd door Gods Woord ontketend!
Broeders en zusters! Als Jezus Christus niet zomaar iemand afschrijft binnen of buiten de kerk, laten we ons dan alsjeblieft naar Zijn gezindheid laten vormen! Schrijf niemand af, en houd de deuren open, en laat de vreugde, die wij mogen ervaren bij het volgen van Jezus ook aan anderen merken!
Voor God zijn er immers geen hopeloze gevallen!!! Hij ontfermt zich over de mens, die de waarheid zoekt en die tot Hem roept, zegt Jesaja! — Dat deed Jezus, ter plaatse, maar de Farizeeën waren opstandig, dat Jezus at met de tollenaars en de zondaars. Het antwoord van de Heer Jezus was een oproep tot hervorming van heel het Oudtestamentische kerkelijke leven. Jezus sprak voor hun de woorden uit Hosea 6:6 : „Barmhartigheid wil ik en geen offeranden!
Gemeente, daarmee heeft Jezus alles verteld over de schijnheiligheid van het religieuze leven van Zijn eigen tijd! Eens riep Hij Mattheus en zijn andere apostelen, zo riep hij de kerkvaders in de eerste eeuwen, later de Hervormers in de 16de eeuw, en zo roept Hij nu ons: ”Volg Mij!” — In de navolging van Christus zul je je voor het evangelie niet schamen. (Laten wij hopen, dat het geloofsleven weer aantrekkelijk wordt in ons geseculariseerde tijdperk!)
Laten we de gelegenheden en de tijden goed gebruiken, om naar het Woord te luisteren (Ef.5:16) en in Christus leven. Justus autem ex fide vivit! De rechtvaardige leeft door zijn geloof, door het geloof, zoals in de apostolische geloofsbelijdenis staat! Amen.
Vertaling van een preek van János M. Hermán, verkondigd in het Hongaars op 11 oktober 2026, in de Lutherse Kerk te Zwolle.
