Een vrouw naar Gods hart

1 Sam 25

Gemeente, de titel van de preek van vandaag is: een vrouw naar Gods hart. Het is een woordspeling, want in de Bijbel lezen we wel van een man naar Gods hart – dat is Koning David – maar een vrouw? Dat vinden we hier. En toch staat vandaag niet David centraal, maar een vrouw: Abigail, de vrouw van Nabal. 1 Samuel 25:32-33 zegt over haar: “Toen zei David tegen Abigail: Gezegend zij de HEERE, de God van Israël, die u op deze dag mij tegemoet gezonden heeft! Gezegend is uw raad en gezegend bent u!” Laten we ontdekken wat Abigail zo bijzonder maakte, en waarom David God en haar prijsde. Eerst wat gedachten over haar persoon, dan wat belangrijke scénes uit dit verhaal.

Het karakter van Abigail. Het verhaal in 1 Samuel 25 laat zien dat stereotypen over mannen en vrouwen vaak niet kloppen. Mannen worden vaak als rationeel en vrouwen als emotioneel gezien, maar hier zien we het tegenovergestelde: de twee mannen, Nabal en David, handelen impulsief, vanuit trots en emotie, terwijl Abigail koel, verstandig en doelgericht optreedt. De namen zeggen het al: Nabal betekent dwaas, Abigail betekent mijn vader is vreugde. En bij haar introductie lezen we: “De vrouw was goed van verstand en mooi van gestalte” (1 Sam. 25:3).Het belangrijkste aan haar is haar karakter, niet haar uiterlijk. Haar schoonheid wordt pas daarna genoemd, en ook dat is een gave van God. Dat is een belangrijk voorbeeld voor jonge vrouwen en meiden: laat je niet misleiden door wat de wereld je voorzegt dat mannen zouden waarderen. Ware waarde ligt in karakter en gehoorzaamheid aan God. Spreuken 31:30 zegt het duidelijk: “Bevalligheid is bedrieglijk en schoonheid vergankelijk, maar een vrouw die de HEERE vreest, die zal geprezen worden.”

1. David en Nabal: impulsieve mannen

David had Nabal geholpen door zijn schapen en herders te beschermen. Nu vraagt hij een gunst. Maar Nabal reageert trots en arrogant: “Wie is David, en wie is de zoon van Isai? Zou ik dan geven wat ik heb aan mannen van wie ik niet weet waar ze vandaan komen?” David, ook niet bepaald beheerst, zegt tegen zijn mannen: “Laat ieder zijn zwaard aangorden… God mag zó en nog erger doen met de vijanden van David, als ik van alles wat hij heeft, één man tot morgen overlaat!” Hier zien we twee mannen die gevaarlijk handelen vanuit trots en emotie. Het zou ver gezocht zijn om één op één aan te wijzen welke wereldleiders in dit plaatje zouden kunnen vallen, maar we kunnen allemaal zeker meerdere noemen die met de wereld en mensenlevens als met speelgoed omgaan, alleen maar om hun grootste schat te bewaren: hun ego.

2. Abigail neemt initiatief

Wanneer een dienaar Abigail waarschuwt dat er gevaar dreigt, aarzelt zij niet. Terwijl haar man dronken feesten viert, bereidt zij voedsel en geschenken voor David: “Toen haastte Abigail zich; zij nam tweehonderd broden, twee zakken wijn, vijf toebereide schapen… en legde dat alles op ezels” (1 Sam. 25:18). Ze gaat naar David en buigt zich voor hem, met nederige woorden: “Och, mijn heer, op mij rust de misdaad; laat uw dienares toch spreken… laat mijn heer geen aandacht schenken aan deze verdorven man, want zoals zijn naam is, zo is hij: Nabal is zijn naam, en er is dwaasheid in hem. Maar ik, uw dienares, heb de knechten van mijn heer niet gezien.” Ze neemt de verantwoordelijkheid op zich om haar huis te redden, uit liefde en nederigheid, voor mensen die haar man en zijzelf eigenlijk niet verdienen. Dit is wat haar een vrouw naar Gods hart maakt. Haar woorden over David zijn geen vleierij, maar profetie: ze belijdt Gods belofte dat David koning zal worden.

3. De mannen reageren

David reageert: “Gezegend zij de HEERE, de God van Israël, die u op deze dag mij tegemoet gezonden heeft!” Hij ziet in hoe verkeerd zijn plannen waren geweest. Zijn nederigheid en bereidheid tot berouw laten zien waarom hij een man naar Gods hart is – niet omdat hij perfect is, maar omdat hij Gods werk en het goede erkent. Nabal daarentegen wordt versteend in zijn zonden. Zelfs wanneer hij later hoort wat Abigail deed, blijft hij hard van hart. Dit laat zien het verschil tussen een mens naar Gods hart en een mens naar zijn eigen hart: nederigheid maakt het verschil.

Wat maakt mannen en vrouwen naar Gods hart? Het is nederigheid: anderen voortreffelijker achten dan jezelf, en Gods wil boven je eigen wil stellen. Dit geldt voor iedereen, jong of oud, man of vrouw. Dat zien we ook in de relatie tussen mannen en vrouwen, in de context van het huwelijk. Efeziërs 5:22 zegt niet alleen vrouwen toe: wees jullie mannen onderdanig. Maar onderdanigheid wordt één vers eerder betrokken op heel de gemeente: “Wees elkaar onderdanig in de vreze Gods.” Vrouwen worden vaak aangehaald om onderdanig te zijn aan hun man, maar het gaat om wederzijdse nederigheid, niet overheersing. Jezus gaf het ultieme voorbeeld: Hij werd het Hoofd van de gemeente door nederig te zijn, te dienen, Zijn leven te geven.

Dus beste zusters: laat je verstand en karakter je eerste waarde zijn. Schoonheid is tijdelijk; een hart voor God blijft. Beste broeders: wees bereid tot zelfkritiek en erken de leiding van God en wijze raad. En voor beiden geldt: oefen nederigheid in relaties, gezin en dagelijks leven. Zoals Abigail, kunnen we kiezen voor wijsheid, nederigheid en liefde, zelfs wanneer anderen dat niet verdienen. En zoals David, mogen we leren van corrigerende gebeurtenissen en Gods leiding erkennen. Zo kunnen wij, mannen en vrouwen, jongeren en ouderen, allemaal naar Gods hart leven. Abigail laat zien dat een vrouw naar Gods hart een hart heeft dat handelt uit wijsheid, nederigheid en liefde voor anderen. David laat zien dat een man naar Gods hart berouw en nederigheid toont. En Nabal laat zien waar trots en hardheid toe leiden. Laat ons allen, mannen en vrouwen, leren van Abigail en David: niet mijn wil, maar Uw wil geschiede. Dat is de weg naar een leven dat God behaagt. AMEN.

Vertaling van een preek van Csongor A. Kelemen, verkondigd op 8 maart te Zwolle, in de Lutherse Kerk.